Әйгілі ақын, қоғам және мемлекет қайраткері Мұхтар Шаханов 84 жасына қараған шағында өмірден өтті, деп хабарлайды Alashorda.kz ақпараттық агенттігі.
Мұхтар Шаханов – қазақ әдебиетінде ғана емес, бүкіл түркі әлемі мен халықаралық рухани кеңістікте өзіндік орны бар ірі тұлға. Оның шығармашылығы, азаматтық ұстанымы, қоғамдық қызметі туралы еліміздің және шетелдік қайраткерлері әр кезеңде жоғары пікір білдіріп, естеліктер қалдырған. Бұл пікірлер Шахановтың тұлғасын жан-жақты тануға мүмкіндік береді.
Қырғыз халқының әлемге әйгілі жазушысы Шыңғыс Айтматов Мұхтар Шахановты ерекше құрметтеп, оны өзіне рухани жақын санаған. Ол бір сөзінде:
«Мұхтар Шаханов – ар-ожданның ақыны. Оның поэзиясы – адамзаттың рухани иммунитетін күшейтетін күш. Ол өз дәуірінің ең ауыр шындықтарын тайсалмай айтып, оқырманын ойлануға мәжбүр етеді. Мұндай ақындар сирек кездеседі» деген.
Айтматов Шахановпен бірге шығармашылық жобалар жасап, оның дүниетанымындағы тереңдік пен батылдықты жоғары бағалаған. Ол Шахановты «рухани серіктесім» деп атағаны да белгілі.
Түркия Республикасының бұрынғы президенті Сүлеймен Демирель қазақ ақынына ерекше құрмет көрсеткен тұлғалардың бірі. Ол Шаханов жайлы:
«Мұхтар Шаханов – түркі халықтарының ортақ перзенті. Оның шығармаларында біздің тарихымыз, мәдениетіміз және болашағымыз үндеседі. Ол – рухани көпір, халықтарды біріктіретін тұлға» деген.
Бұл пікір оның Түркиядағы мәдени байланыстар мен әдеби кездесулер барысында айтылған. Демирель Шахановтың түркі әлеміндегі беделін ерекше атап өткен.
Түріктің белгілі ақыны Явуз Бюлент Бакілер де Мұхтар Шахановтың поэзиясына тәнті болған:
«Шахановтың жырлары – жүректің үні. Ол тек қазақтың ғана емес, бүкіл адамзаттың мұңын жырлайды. Оның өлеңдерін оқығанда, адам өзінің ішкі әлемімен бетпе-бет келеді» деген.
Бакілер оның поэзиясындағы шынайылық пен рухани тереңдікті ерекше бағалаған.
Ресейлік әдебиет сыншысы Лев Аннинский Шаханов туралы:
«Бұл – батыл ақын. Ол поэзияны тек эстетика үшін емес, шындықты айту үшін қолданады. Оның шығармалары – қоғамның айнасы» деген пікір білдірген.
Аннинский оның шығармашылығындағы азаматтық үн мен тарихи жауапкершілікті жоғары бағалаған.
Қазақстандық белгілі ақын, қоғам қайраткері Олжас Сүлейменов Мұхтар Шаханов туралы:
«Мұхтар – сирек құбылыс. Ол поэзия мен азаматтықты қатар алып жүр. Оның дауысы – халықтың дауысы. Ол үндемейтін жерде үн қатты, айтылмайтын жерде айтты» деген.
Бұл пікір Шахановтың қоғамдағы белсенді позициясын айқындайды.
Қазақстанның халық жазушысы Әбіш Кекілбайұлы да Шаханов туралы терең ой айтқан:
«Мұхтар Шаханов – сөздің ғана емес, ардың ақыны. Ол өз поэзиясы арқылы ұлттың намысын оятты. Оның шығармалары – рухани тәуелсіздіктің бір көрінісі» деген.
Кекілбайұлы оның шығармашылығын ұлттық сана тұрғысынан бағалаған.
Қазақтың көрнекті ақыны Қадыр Мырза Әлі де Шаханов жайлы:
«Мұхтар – өз жолы бар ақын. Ол ешкімге ұқсамайды. Оның өлеңдері – ойдың, сезімнің, ардың тоғысы» деген.
Бұл пікір оның поэзиясының ерекшелігін көрсетеді.
Қоғам қайраткері, ақын Нұрлан Оразалин Мұхтар Шаханов туралы:
«Ол – ұлттық рухтың жыршысы. Оның шығармалары арқылы біз өзімізді танимыз. Ол – халықтың жан айқайын жеткізген тұлға» деген.
Сонымен қатар, халықаралық деңгейдегі экологтар мен қоғам қайраткерлері де Шахановтың Арал мәселесін көтеруін жоғары бағалаған. Кейбір халықаралық форумдарда ол туралы:
«Бұл – әдебиет арқылы әлемдік проблемаларды көтерген тұлға. Оның сөзі – әрекетке шақыру» деген пікірлер айтылған.
алпы алғанда, еліміздің және шетелдік тұлғалардың пікірлерін саралай отырып, Мұхтар Шахановтың бейнесі бірнеше қырынан ашылады:
Біріншіден, ол – шындықты тайсалмай айтқан батыл ақын.
Екіншіден, ол – ұлт рухын көтерген қайраткер.
Үшіншіден, ол – түркі әлемін жақындастырған мәдени көпір.
Төртіншіден, ол – адамзаттық мәселелерді көтерген ойшыл.
Осы пікірлердің барлығы Мұхтар Шахановтың тек қазақ әдебиетінің өкілі емес, халықаралық деңгейдегі рухани тұлға екенін дәлелдейді. Оның шығармашылығы уақыт өткен сайын өзектілігін жоғалтпай, жаңа ұрпаққа ой салуды жалғастырып келеді.