Ресей мен Еуропа Армения үшін күресте: геосаяси текетірес күшейді
Оңтүстік Кавказдағы жағдай қайтадан халықаралық саясаттың басты тақырыптарының біріне айналды. Армения бүгінде Ресей мен Батыс арасындағы ТМД аймақтарындағы ықпал үшін күресте басты орынды иеленді. Сарапшылардың пікірінше, бұл ел аймақтағы жаңа геосаяси текетірестің негізгі алаңына айналып отыр https://haqqin.az/analytics/380151.
Батыстың ықпалы артып келеді
Еуропалық одақ Арменияны посткеңестік кеңістіктегі демократиялық өзгерістердің символы ретінде қарастырады. Осыған байланысты Брюссель Ереванға қаржылай және саяси қолдауды күшейтіп отыр.
Басты назар – ақпараттық қауіпсіздік пен дезинформацияға қарсы күреске аударылған. Бұл қадамдар премьер-министр Никол Пашинян үкіметінің батысқа бағытталған саясатын нығайтуға бағытталған.
Ресей позициясын сақтап қалуға тырысуда
Сонымен қатар, Ресей Армениядағы ықпалын жоғалтпау үшін жаңа стратегия қолдануда. Мәскеу риторикасын өзгертіп, өзін демократиялық құндылықтарды қорғаушы ретінде көрсетуге ұмтылуда. Сарапшылардың пікірінше, бұл – армян билігін әлсіретіп, ішкі саяси ахуалды күрделендіруге бағытталған ақпараттық-саяси тәсіл.
Сайлау алдындағы шиеленіс
Алдағы парламенттік сайлау қарсаңында ел ішіндегі саяси бәсеке күшейе түсті. Бақылаушылар негізгі қауіп тікелей төңкерістен емес, парламент арқылы билікті әлсірету сценарийінен туындауы мүмкін екенін айтады.
Оппозициялық күштердің бірігуі ықтимал коалициялық үкіметтің құрылуына жол ашуы мүмкін.
Қарабақ факторы
Аймақтағы жағдайға Таулы Қарабақ мәселесі де әсер етуде. Ресей Армения билігін бұрынғы келісімдер арқылы даулы аумақтарға қатысты позициясын әлсіретті деп айыптайды.
Бұл өз кезегінде Мәскеудің аймақтағы рөлін қайта қарауға негіз болуда.
Еуропалық одақ үшін Армения тек шағын мемлекет емес, ол – посткеңестік кеңістіктегі «демократиялық бетбұрыстың» символы. Сондықтан Брюссель Ереванды қолдауды күшейтіп, дезинформациямен күреске қаржы бөлу арқылы Пашинян үкіметінің батысқа бағытталған саясатын сақтап қалуға мүдделі.
Батыс сарапшылары Армениядағы жағдайды Молдовадағы процестермен салыстырады. Екі елде де Кремль «гибридті ықпал құралдарын» пайдаланып отыр деген айыптар жиі айтылады. Бұл құралдарға ақпараттық қысым, саяси ықпал және ішкі тұрақсыздықты күшейту әрекеттері жатады.
Сонымен қатар, Ресей де Армениядағы позициясын жоғалтпауға тырысуда. Мәскеу Пашинян билігіне қатысты риторикасын өзгертіп, өзін «демократиялық нормалардың қорғаушысы» ретінде көрсетуге ұмтылып отыр. Бұл қадам армян билігін оппозицияны шектейтін авторитарлық күш ретінде көрсетуге бағытталған саяси стратегия болуы мүмкін.
Маусым айында өтетін парламенттік сайлау қарсаңында ел ішіндегі саяси бәсеке күшейіп келеді. Сарапшылардың айтуынша, негізгі қауіп – тікелей төңкеріс емес, парламент арқылы билікті әлсірету сценарийі. Оппозициялық күштердің бірігуі реформаларды тежейтін немесе жаңа үкімет қалыптастыруға мүмкіндік беретін коалиция құруы ықтимал.
Армения мен Ресей арасындағы қатынастарға Таулы Қарабақ мәселесі де әсер етуде. Мәскеу Пашинянды 2022 жылы Прагада қабылданған шешімдер арқылы бұрынғы даулы аумақтардан бас тартты деп айыптайды. Осы арқылы Ресей өз одақтастық міндеттемелерінен ішінара бас тартуын ақтауға тырысады.
Қорыта айтқанда, Армения бүгінде тек аймақтық емес, жаһандық деңгейдегі саяси ойынның маңызды элементіне айналды. Елдің болашақ бағыты – Ресей ықпалында қалу ма, әлде Батысқа толық бет бұру ма – алдағы сайлау мен ішкі саяси тепе-теңдікке тікелей байланысты болмақ.