Пашинян қазір «отпен ойнап» отыр деуге болады
Армениядағы алдағы сайлау жақындаған сайын Ресей мен Никол Пашинян билігі арасындағы дипломатиялық соғыс жаңа деңгейге көтерілді. Мәскеу тарапынан айтылып жатқан «украин сценарийі» туралы ескертулер мен ашық қорқытулар Оңтүстік Кавказ аймағындағы жағдайдың өте күрделі екенін аңғартады https://haqqin.az/newsarchive/384801.
Шешендік емес, шектен шыққан риторика
Ресейдің жоғары лауазымды тұлғалары Пашинян үкіметін ашық балағаттауға көшті. Дмитрий Медведевтің Армения премьерін «алаяқ» деп атауы және елдің Батысқа бет бұруын «Украинаның жолымен жүру» деп бағалауы — Кремльдің шыдамы таусылғанының белгісі. Бұл тек саяси мәлімдеме емес, Арменияның экономикалық қауіпсіздігіне (газ бағасы, сауда байланыстары) төнген тікелей қатер.
Экономикалық қыспақ: Газ, мұнай және алмас
Ресей саяси қысымды экономикалық санкциялармен күшейтіп отыр:
Экспорттық шектеулер: Армян минералды сулары мен гүлдеріне Ресей нарығы жабыла бастады.
Энергетикалық шантаж: Ресейдің Энергетика министрлігі мұнай, газ және шикі алмас жеткізуді тоқтатуы мүмкін екенін ресми түрде ескертті.
Еуроодақ факторы: Мәскеу үшін Ереванның Еуроодақпен жақындасуы — «қызыл сызықтан» өтумен тең.
«Украин сценарийі» жүзеге асуы мүмкін бе?
Сарапшылардың пікірінше, Армения мен Ресей арасында ортақ құрлықтық шекара болмаса да, Мәскеудің әскери ықпал ету мүмкіндіктері әлі де жоғары:
102-ші әскери база: Гюмриде орналасқан ресейлік база ішкі тұрақсыздық кезінде шешуші рөл атқаруы мүмкін.
Грузиядағы сепаратистік аймақтар: Абхазия мен Оңтүстік Осетиядағы ресейлік күштерді қолдану ықтималдығы.
Ішкі төңкеріс: Ресейлік барлау қызметінің Армения ішіндегі «бесінші колоннамен» байланысы туралы ақпараттар жиілей бастады.
Маңызды факт: Сауалнамалар бойынша Пашинянның «Азаматтық келісім» партиясы 40%-ға жуық дауыс жинауы мүмкін. Ал ресейшіл күштердің демократиялық жолмен билікке келу мүмкіндігі өте төмен. Бұл Мәскеуді «гибридті соғыс» тәсілдеріне итермелеуі мүмкін.
Пашинянның «екі орындық» тактикасы
Никол Пашинян Ресеймен байланысты толық үзбей, қауіпсіздік саласын диверсификациялауға (Франция, Үндістан, АҚШ-пен әскери байланыс орнату) тырысып бағуда. Алайда Мәскеу үшін «көпвекторлы саясат» деген ұғым қабылданбайды.
Түйін: Ресей Арменияны «форпост» ретінде сақтап қалу үшін экономикалық коллапс жасаудан тайынбайтын түрі бар. Егер Мәскеу Арменияға энергия тасымалын тоқтатса, бұл елде әлеуметтік дағдарыс тудыруы мүмкін. Бірақ мұндай қадам Арменияны Ресейден мәңгілікке алыстатып, оның Батысқа қарай кетуін жеделдететіні де анық.
Аймақтағы жағдайдың бұлай шиеленісуі тек Арменияға ғана емес, бауырылас Әзірбайжан һәм бүкіл Кавказдың тұрақтылығына үлкен сын болмақ.