Ереван саммиті: Еуропа бірлігін көрсетуге тырысты, бірақ АҚШ факторы күн тәртібінен түскен жоқ
Ереванда өткен Еуропалық саяси қоғамдастықтың (ЕСҚ) кезекті саммиті халықаралық геосаяси аренадағы күрделі өзгерістерді паш етті. Армения астанасында бас қосқан еуропалық лидерлер бірлікті көрсетуге тырысқанымен, күн тәртібіндегі басты мәселе — Дональд Трамп факторы мен Вашингтонның еуропалық қауіпсіздіктен алшақтай бастауы болды https://www.bbc.com/russian/articles/cz92ek0n8wgo.
«Бөлмедегі піл»: Трамп және қауіпсіздік мәселесі
Саммит барысында саясаткерлер АҚШ президентінің есімін атаудан қашқанымен, оның шешімдері талқылаудың өзегіне айналды. Франция президенті Эммануэль Макрон Еуропаның «американдық қауіпсіздік қолшатырына» тым тәуелді екенін ашық айтып, бұл жағдайды «бөлмедегі пілмен» (бәрі білетін, бірақ айтпайтын мәселе) теңестірді.
Негізгі алаңдаушылықтар:
Әскердің шығарылуы: Трамптың Германиядан 5 мың сарбазды әкету және алыс қашықтықтағы зымырандарды орналастырудан бас тартуы Еуропаны қорғансыз қалдыру қаупін тудырды.
Германиямен текетірес: Канцлер Фридрих Мерц пен Ақ үй арасындағы Иран стратегиясына қатысты келіспеушілік еуроатлантикалық одақтың іргесін шайқалтып отыр.
Украинаға қолдау: «9 мамыр парады — Ресей әлсіздігінің белгісі»
Саммитке арнайы келген Украина президенті Владимир Зеленский одақтастарды Ресейге қысымды бәсеңдетпеуге шақырды. Ол Мәскеудегі 9 мамыр шеруінде әскери техниканың болмауы — Кремльдің қазіргі осалдығы мен Украина дрон технологиясынан сескенетінінің нақты дәлелі екенін атап өтті.
Зеленскийдің айтуынша, биылғы жаз Ресейдің дипломатияға келу-келмеуін анықтайтын шешуші кезең болмақ.
Ұлыбританияның «еуропалық оралуы»
Премьер-министр Кир Стармердің қадамдары Британияның Брекзиттен кейін Еуропамен қайта жақындасуға ниетті екенін көрсетті. Лондон Украинаға берілетін 90 миллиард еуро көлеміндегі несиені қаржыландыруға қатысуды көздеп отыр. Бұл тек Украинаға көмек қана емес, сонымен қатар Британия экономикасы үшін жаңа жұмыс орындарын ашудың амалы ретінде қарастырылуда.
Арменияның бағыты және Ресейдің наразылығы
Саммиттің Ереванда өтуі — Арменияның Батыспен жақындасуға деген нақты қадамы. Бұл ретте Армения мен ЕО арасындағы тұңғыш екіжақты саммиттің өтуі Мәскеудің наразылығын тудырды. Ереван осы арқылы өзінің сыртқы саяси бағытын әртараптандыруға тырысып жатыр.
Түйін
Ереван саммиті Еуропаның екі оттың ортасында тұрғанын көрсетті: бір жағынан Ресейдің агрессиясы, екінші жағынан АҚШ-тың оқшаулану саясаты. Еуропа «стратегиялық автономияға» қол жеткізуді көздегенімен, оған әлі ондаған жылдар қажет болуы мүмкін. Қазіргі таңда Еуропаның басты мақсаты — Трамптың талаптарын орындау (қорғаныс шығындарын арттыру) арқылы АҚШ-ты одақтас ретінде сақтап қалу.