Еуропалық EU Reporter басылымы қазақстандық кәсіпкер, білім саласындағы жобалардың авторы Нұрасыл Медеудің технологиядан спорттық білім мен халықаралық киберспортқа дейінгі кәсіби жолына арналған материал жариялады. Басылым оның Қазақстанда технология, кәсіпкерлік және халықаралық тәжірибені ұштастыратын жаңа білім беру моделін қалыптастыруға бағытталған бастамаларына назар аударған, деп хабарлайды Alashorda.kz ақпараттық агенттігі.
EU Reporter Нұрасыл Медеуді Kazakh National University of Sport (KNUS) негізін қалаушы және 2025 жылдың соңынан бері International Esports Federation (IESF) ұйымының даму жөніндегі директоры ретінде таныстырады.
Еуропалық басылымның жазуынша, оның спорт индустриясына келуі технология саласынан басталған. Нұрасыл Медеу АҚШ-тағы Boston University оқу орнында Computer Science мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алып, жасанды интеллект, деректер ғылымы, киберқауіпсіздік және бағдарламалық инженерия бағыттарында білім алған.
Авторлар бұл тәжірибе кейін оның спорттың цифрлық трансформациясына, сондай-ақ деректер, аналитика мен технологияларды спорттық нәтижелер мен индустрияны дамытуда қолдануға қызығушылығын қалыптастырғанын атап өтеді.
Осы бағыттағы алғашқы қадамдардың бірі APEMS жобасы болса, кейін ол ауқымы кеңейген KNUS жобасына ұласқан.
EU Reporter редакторы Джеймс Дрюге берген сұхбатында Нұрасыл Медеу АҚШ-та алған тәжірибесінің Қазақстандағы білім беру жобаларын қалыптастыруға қалай әсер еткенін айтып берді.
«Boston University маған заманауи университет тек диплом алатын орыннан әлдеқайда кең ұғым екенін көрсетті. Білім беру студенттерді технологиямен, бизнеспен және индустриямен байланыстыра алатынын өз көзіммен көрдім. Бұл Қазақстанда қандай жүйе қалыптастыруға болатыны туралы бірден ойлануға түрткі болды. Кәсіби жолым әуел бастан екі бағытта қатар дамыды: Бостонда компьютерлік ғылымдарды оқып жүріп, Қазақстандағы өзімнің білім беру жобаммен де айналыстым», – деді ол.
Медеудің айтуынша, оның негізгі мақсаты америкалық білім беру жүйесін сол күйінде қайталау емес, халықаралық тәжірибенің ең тиімді элементтерін Қазақстан жағдайына бейімдеу болған.
«Уақыт өте келе әлемдік деңгейдегі білім Қазақстан жастарына да қолжетімді болуы керек деген ойға келдім. Шетелде оқу ерекше тәжірибе бере алады, бірақ мұндай мүмкіндік бәрінде бірдей жоқ. Дарынды студенттердің елден міндетті түрде кетпей-ақ заманауи білімге, жаңа технологияларға, халықаралық сарапшылар мен кәсіби байланыстарға қол жеткізгенін қаладым», – деді Нұрасыл Медеу.
EU Reporter бұл ұстаным оның білім беру саласындағы жұмысының негізгі идеяларының біріне айналғанын жазады.
Әлемдік тәжірибе Қазақстан жағдайына бейімделуде
Басылым KNUS моделін қалыптастыру кезінде әлемнің жетекші спорттық университеттерінің тәжірибесі зерттелгеніне де назар аударды. Олардың қатарында Ұлыбританиядағы Loughborough University және Германиядағы German Sport University Cologne бар.
«KNUS болашақтағы спорт тек спортшыларға ғана тәуелді болмайды деген идеяға негізделді. Оған ғылым, технология, білім және бүкіл индустрияның қалай жұмыс істейтінін түсінетін кәсіби мамандар қажет болады», – деді Нұрасыл Медеу.
Оның айтуынша, аталған халықаралық университеттер білім беру, ғылыми зерттеулер және кәсіби тәжірибені біріктіру тәсілімен ерекшеленеді. Дегенмен Қазақстандағы жобаның мақсаты дайын үлгіні көшіріп алу болмаған.
«KNUS Қазақстан мен Орталық Азияның қажеттіліктеріне қарай қалыптастырылды. Біздің мақсатымыз – халықаралық стандарттарға сәйкес келумен қатар, өңірімізге қажет кадрлық әлеуетті, зерттеу базасын, технологиялық және басқарушылық құзыреттерді дамыту», – деді ол.
EU Reporter кампусқа қатысты мәселеге де тоқталды
Еуропалық басылым сұхбатта университет кампусының мәртебесіне қатысты қоғамда айтылып жүрген пікірлерді де көтерген.
Нұрасыл Медеу кампустың университетке немесе оның құрылтайшыларына тиесілі екені туралы пікірді жоққа шығарды.
«KNUS – мен 2021 жылы құрған жекеменшік университет. Алайда кампус KNUS-қа да, оның құрылтайшыларына да тиесілі емес. Бұл – мемлекет меншігіндегі мүлік. Университет оны келісімшарт негізінде білім беру мақсатында пайдаланады», – деді ол.
Оның түсіндіруінше, жасалған келісім мүлікті жекешелендіруге, иеліктен шығаруға немесе жеке меншікке өткізуге тыйым салады.
«Университет иелері кампусты салған немесе оған иелік етеді деген тұжырым дұрыс емес. Біз жобаның қиындықтары мен кемшіліктерін ашық талқылауға дайынбыз, бірақ негізгі фактілер анық болуы керек: KNUS – жекеменшік университет, кампус – мемлекет меншігінде, ал университет онда ресми келісім шарттарына сәйкес жұмыс істейді», – деді Нұрасыл Медеу.
EU Reporter мәліметінше, 2022 жылы APEMS-те 260 бакалавриат студенті білім алған. Бес жылдан кейін университеттегі студенттер саны 5 мыңнан асып, биыл оқу орны алғашқы түлектерін шығарған.
Медеудің айтуынша, бұл кезеңде тек студенттер санын арттыруға емес, академиялық ортаны дамытуға басымдық берілген.
«Осы бес жыл ішінде мықты академиялық команда қалыптастыруға, ерекше білім беру бағдарламаларын әзірлеуге, заманауи зертханалар құруға, халықаралық ұйымдармен және университеттермен әріптестік орнатуға, студенттер мен оқытушылардың мүмкіндіктерін кеңейтуге басымдық бердім. Сондықтан APEMS-тен KNUS-қа өту жай ғана атауды өзгерту емес, институттың өзінің қаншалықты өскенін көрсетеді», – деді ол.
Басылымның жазуынша, оқу орны өзін бүкіл Қазақстанға бағытталған, сұранысқа ие салаларды дамытатын, жеке білім беру бағдарламаларын әзірлейтін және мықты академиялық қауымдастық қалыптастыруды көздейтін университет ретінде дамытуға ұмтылып отыр.
Ауыл және шалғай өңірлердегі жастарға мүмкіндік
EU Reporter Нұрасыл Медеудің Life Chance және Merit стипендиялық бағдарламаларына да жеке тоқталды. Бұл бастамалар ауылдық және шалғай өңірлерден шыққан, сондай-ақ әлеуметтік жағдайы осал талантты жастардың сапалы білім алуына мүмкіндік беруге бағытталған.
«Білімге қолжетімділік – мен үшін принципті мәселе. Сондықтан Life Chance және Merit бағдарламалары өте маңызды. Олардың мақсаты қарапайым: қаржылық жағдай дарынды жастардың сапалы білім алуына кедергі болмауы керек. Бұл әсіресе ауылдық және шалғай өңірлерден, әлеуметтік тұрғыда осал отбасылардан шыққан жастарға қатысты», – деді ол.
Нұрасыл Медеудің айтуынша, аталған стипендиялар университет барлық салықтарды, міндетті жарналарды және заң бойынша қарастырылған өзге де төлемдерді өтегеннен кейін қалған табыстан қаржыландырылады.
Life Chance бағдарламасы студенттің оқу ақысын толық өтеп, кампуста тегін тұруына мүмкіндік береді. Сондай-ақ университет негізін қалаушының қаражаты есебінен ай сайынғы шәкіртақы қарастырылған.
«Life Chance атауы бастаманың идеясын дәл көрсетеді. Бұл – жас адамға өз өмірінің бағытын өзгертуге шынайы мүмкіндік беру. Мен үшін бұл талантты жастарға олардың қабілеті, тәртібі мен еңбегін басқа болашаққа айналдыруға қажетті қолдау көрсету», – деді Нұрасыл Медеу.
Ал Merit бағдарламасы жоғары академиялық нәтиже көрсеткен, қабылдау емтихандарын жақсы тапсырған және университет өміріне белсенді араласатын талапкерлер мен студенттерге арналған.
Медеу бұл екі бағдарламаны университет аясындағы өзі ерекше бағалайтын бастамалардың қатарына жатқызған.
EU Reporter материалында Нұрасыл Медеу үшін білім саласындағы кәсіпкерлік ұзақмерзімді миссияға айналғаны атап өтіледі. Басылымның бағалауынша, ол KNUS арқылы халықаралық стандарттарды Қазақстанның ұлттық қажеттіліктерімен ұштастыратын, технология мен спортты, білім мен кәсіпкерлікті байланыстыратын жаңа жоғары білім моделін дамытуға талпынып жүр.
Еуропалық басылым бұл жобаларды Қазақстандағы спорт индустриясының келешегіне қатысты кеңірек өзгерістермен байланыстырады. Материалда технологиялық білім, халықаралық тәжірибе, спорт ғылымы және жастарға мүмкіндік беру секілді бағыттардың бір жүйеге біріктірілуі жаңа буын мамандарын даярлаудың негізіне айналуы мүмкін екені көрсетілген.