Ресей мұнай экспорты тарихтағы ең ауыр дағдарысқа тап болды
Ресейдің мұнай компаниялары Балтық порттары арқылы жүзеге асырылатын мұнай жеткізулерде форс-мажор жағдайы туындауы мүмкін екенін сатып алушыларға хабарлады. Бұл туралы Reuters агенттігі үш салалық дереккөзге сілтеме жасап хабарлайды https://ru.themoscowtimes.com/2026/03/27/rossiya-stolknulas-ssilneishim-vistorii-krizisom-eksporta-nefti-iz-za-udarov-vsu-pobaltiiskim-portam-a191111.
Приморск және Усть-Луга порттары – Ресейдің ірі мұнай құю порттары болып саналады. Олардан наурыз айында күніне кемінде екі танкер жөнелтіліп тұрды. Алайда осы аптаның басынан бері порттар үш рет ұшқышсыз ұшу аппараттарының (ҰҰА) шабуылына ұшырады.
Тәулігіне 1 миллион баррель мұнай өткізу қуаты бар Приморск порты 22 наурызда мұнай құюды тоқтатты. Себебі порттағы отын резервуарлары өртенді. 25 наурызда Балтық порттары тағы да шабуылға ұшырады. Бұл жолы тәулігіне 700 мың баррель мұнай өткізе алатын Усть-Луга порты зақымданды. Жұма күні Усть-Луга портына жасалған кезекті ҰҰА шабуылынан кейін порт терминалдары мен көлік инфрақұрылымында өрт сөндіріліп жатыр.
Екі порттың жұмысы тоқтатылуына байланысты Ресей мұнай экспортының шамамен 40 пайызы істен шықты. Reuters агенттігінің жазуынша, бұл елдің қазіргі заман тарихындағы мұнай жеткізу саласындағы ең ірі сәтсіздігі болып табылады.
Приморск порты 26 наурызда мұнай құю жұмыстарын қайта бастағанымен, зақымдануларға байланысты қуаты төмендеген күйде жұмыс істеп тұр. Ал Усть-Луга порты мұнай тиеуді тоқтатқаны туралы ресми хабарлама жасады. Бірақ экспортты қайта бастау мерзімі көрсетілмеген. Дереккөздердің сөзінше, порттан сәуірдің ортасына жоспарланған мұнай жеткізулері әлі келісілмеген.
Ерік Қайратбекұлы Құнанбай қажы атындағы «Алаш аудармашылар одағы» Қоғамдық Қорының төрағасы, тәуелсіз саясаттанушы:
Мұнай-газ саласының аналитигі Борис Аронштейн: «Бұл – соғыс басталғалы Ресей мұнайы мен мұнай өнімдері экспортына төнген ең үлкен қауіп. Шабуылдардың ойластырылғандығы, ауқымы, бағытталуы және уақыты – осының бәрі бірігіп, мен төрт жылдан астам соғыс кезінде есіме түсіре алмайтын әсерге әкелді», – деп пікір білдірді.
Аронштейннің бағалауынша, теңіз арқылы жүзеге асырылатын мұнай экспортының 50 пайызына дейін зардап шеккен. Бұл көлем тәулігіне 3,5–4 млн баррельді құрайды.
Сондай-ақ Усть-Лугадағы ҰҰА шабуылы салдарынан «Новатэк» компаниясының газ кешені де жұмысын тоқтатты. Бұл кешен газ конденсатын нафта, керосин және мазутқа айналдырады. Зауыттан нафта экспорты тоқтатылған, оны қалпына келтіру мерзімі белгісіз.
Американың соғысты зерттеу институтының сарапшыларының пікірінше, украин ұшқышсыз ұшу аппараттарының порттарға жасаған шабуылдары Ресейдің мұнай экспортынан түсетін кірісіне елеулі әсер етуі мүмкін. Бұл қаражат соғысты қаржыландыруға жұмсалады. Сонымен қатар бұл шабуылдар АҚШ санкцияларының уақытша тоқтатылуын ішінара өтей алады.
Шабуылдар алдындағы аптада Ресейдің мұнай экспортынан түскен кіріс 2,45 миллиард долларды құрап, 2022 жылғы сәуірден бергі ең жоғары көрсеткішке жеткен еді. Ақпанның аяғымен салыстырғанда бұл кіріс 120 пайызға өскен. Себебі ресейлік Urals маркалы мұнайдың бағасы көтерілді. Үндістанда бұл мұнайдың бағасы алғаш рет барреліне 120 доллардан асып түсті.
Әскери сарапшы Ян Матвеевтің айтуынша, Усть-Луга мен Приморск порттарында терминалдар және, ең алдымен, мұнай қоймалары қатты зақымданған. Ең басты мәселе – мұнай мен мұнай өнімдерін тиеуге арналған порт инфрақұрылымының қаншалықты зақымдалғаны. Егер жабдықтардың өзі сынған болса, бұл мұнай тиеудің ұзақ уақытқа кешігуіне әкелуі мүмкін.