«Шахедтер» күндіз шабуылдай бастады
Ресей Украина аумағына соққы беру үшін қолданылатын «шахед» (Герань) ұшқышсыз ұшатын аппараттарының тактикасын түбегейлі өзгертті. Енді дрон шабуылдары тек түнде ғана емес, күндіз де жаппай сипат ала бастады https://www.bbc.com/russian/articles/c7059g65554o. Бұл өзгерістің артында не тұр: жай ғана психологиялық террор ма, әлде жаңа технологиялық мүмкіндік пе? Би-би-си осы жайында өз сараптамалық мақаласында сөз етеді.
Күндізгі шабуылдар: Әскери логика ма, әлде экономикалық қысым ба?
2022 жылдың күзінен бастап «шахедтер» негізінен түнде ұшырылатын еді. Бұл әуе қорғанысы жүйелеріне дронды назарларына шалындырып, атып түсіруді қиындататын. Алайда, 2026 жылдың көктемінен бастап Ресей тәулік бойы толассыз шабуылдау әдісіне басы бүтін көшті.
Сарапшылар мен әскери мамандар бұл өзгерістің бірнеше себебін атайды:
Бизнесті салдандыру: Украина Президенті кеңсесі басшысының орынбасары, генерал Павел Палисаның айтуынша, күндізгі шабуылдар жұмыс уақытында кәсіпорындар мен бизнестің тоқтап қалуына, халықтың үнемі үрейде болуына есептеліп отыр.
Әуе қорғанысын қажыту: Түнгі ауыр шабуылдан кейін күндізгі «толқынды» шабуылдар зениттік есеп топтары мен мобильді топтарды физикалық тұрғыдан шаршатуды көздейді.
Дәлдікті арттыру: Күндіз операторлар «mesh-желілері» арқылы дронды тікелей басқарып, қозғалыстағы нысандарды (мысалы, тепловоздар немесе әскери техниканы) дәлірек нысанаға ала алады.
Mesh-желілері: «Шахедтер» қалай «ақылды» бола бастады?
Ресейлік дрондардың басты технологиялық жаңалығы — mesh-желілерін (ұялы желілер) қолдануы. Бұл бастапқыда үлкен ғимараттарда тұрақты Wi-Fi орнату үшін қолданылған азаматтық технология болатын еді.
Бұл қалай жұмыс істейді?
Дрондарға арнайы модемдер орнатылады. Әрбір дрон тек сигнал қабылдағыш қана емес, сонымен бірге ретранслятор (сигналды әрі қарай берушінің) қызметін де атқарады. 10-15 дроннан тұратын «үйір» өзара біртұтас желі құрады. Егер бір дрон атып түсірілсе, сигнал басқалары арқылы өте береді. Бұл операторға жүздеген шақырым қашықтықта отырып, видеосигнал арқылы дронды нақты уақыт режимінде басқаруға мүмкіндік береді.
Анықтама: Бұған дейін Ресей Starlink терминалдарын қолдануға тырысқан болатын, бірақ Украина мен SpaceX бұл мүмкіндікті бұғаттаған соң, агрессор жақ осы mesh-жүйелеріне біржола көшті.
Дрондардың эволюциясы: Реактивті қозғалтқыш және РЭБ-ке қарсылық
«Шахедтер» тек тактикалық жағынан ғана емес, техникалық жағынан да жетілдірілуде:
Жылдамдық: Реактивті қозғалтқышы бар жаңа модификациялар 300-ден 600 км/сағ жылдамдыққа дейін жетеді. Бұл оларды ұстауды қиындатқанымен, ұшу қашықтығын азайтады.
Қорғаныс: Радиоэлектронды күрес (РЭК) құралдарына төтеп беретін арнайы антенналар орнатылған.
Қуат: Жарылғыш бөлігі (оқтұмсығы) айтарлықтай үлкейтілген.
«Антидронды күмбез»: Украинаның жауабы қандай?
Күндізгі шабуылдар кезінде Украина әуе қорғанысының тиімділігі жоғары — 90-97% дрондар атып түсіріледі. Себебі күндіз дронды тікұшақтан немесе мобильді топтардың көзбен көріп жоюы оңайырақ.
Дегенмен, Украина қазір «Антидронды күмбез» жүйесін енгізуге көшті. Бұл — тек қару емес, дрондарды анықтау мен нысаналарды автоматты түрде бөлуді басқаратын интеллектуалды радиолокациялық жүйе. Мақсат — дрондарды атып түсіру шығынын олардың өзіндік құнынан төмендету. Егер дронды жою Ресей үшін экономикалық тұрғыдан тиімсіз болса (шығын пайдадан асып кетсе), олар бұл қарудан бас тартуға мәжбүр болады.
Сөз түйіні
Ресейдің «үйірлеп» шабуылдау тактикасы мен жаңа технологияларды енгізуі соғыстың жаңа фазасына — «инженерлер мен алгоритмдер бәсекесіне» айналғанын көрсетеді. Күндізгі шабуылдар — бұл тек қарудың мүмкіндігін сынау ғана емес, Украинаның әлеуметтік және экономикалық төзімділігін тексеру әдісі де болып саналады.