Үндістан – жаһандық инновацияның жаңа мекені: Шәмши Тарурдың стратегиялық пайымы
НЬЮ-ДЕЛИ. Белгілі мемлекет қайраткері және дипломат Шәмши Тарур өзінің соңғы мақаласында Үндістанның әлемдік технологиялық алпауытқа айналу жолындағы стратегиялық қадамдарын талдайды https://www.project-syndicate.org/commentary/how-india-can-become-the-global-innovation-capital-by-shashi-tharoor-2026-04. Оның пікірінше, 2026 жылға қарай Үндістан тек демографиялық артықшылыққа ие ел емес, нағыз инновациялар хабына айналудың алдында тұр.
Талант пен технологияның тоғысуы
Тарурдың айтуынша, Үндістанның басты күші – оның адам капиталында. Елдегі жас мамандардың көптігі және инженерлік білімге деген сұраныс жаһандық деңгейдегі стартаптардың көбеюіне әкелді. Әсіресе, жасанды интеллект (AI) және цифрлық инфрақұрылым саласындағы жетістіктер елді әлемдік аренада алға шығарды.
"Инновациялық капитал" болудың 3 шарты
Автор Үндістанның көшбасшылық позициясын нығайту үшін мынадай маңызды факторларды атайды:
Ғылыми-зерттеу жұмыстарына (R&D) инвестиция салу: Жеке сектор мен мемлекеттің ғылымға бөлетін қаржысын еселеп арттыру қажет.
Білім беру реформасы: Оқу орындары теориядан гөрі практикалық дағдыларға және креативті ойлауға басымдық беруі тиіс.
Инфрақұрылымды жаңғырту: Тез интернет пен заманауи лабораториялар тек ірі қалаларда ғана емес, аймақтарда да қолжетімді болуы керек.
Жаһандық ынтымақтастық
Мақалада Үндістанның басқа елдермен, соның ішінде Батыс елдерімен және технологиялық алпауыттармен серіктестігіне ерекше назар аударылады. Тарур Үндістанның «дүниежүзілік кеңсе» деңгейінен асып, енді «дүниежүзілік зертханаға» айналу уақыты келгенін сеніммен айтады.
Тарур Үндістанның басты артықшылығы ретінде оның халқының жастығын атайды. Алайда, тек жастардың көптігі жеткіліксіз. Мақала авторы Үндістанның «демографиялық дивидендті» қалай пайдаланып жатқанына тоқталады:
STEM бағыты: Жыл сайын миллиондаған инженерлер мен IT мамандарының даярлануы елдің интеллектуалды қорын қалыптастырды.
Кәсіпкерлік рух: Соңғы жылдары Үндістан «мүйізтұмсық» (unicorn) стартаптар саны бойынша әлемде үшінші орынға нық жайғасты.
Инновациялық секірістің үш тірегі
Тарур Үндістанның жаһандық инновациялық астанаға айналуы үшін үш негізгі бағытты ширату қажеттігін алға тартады:
Мемлекет пен бизнестің синергиясы: Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (R&D) жұмсалатын шығындарды ЖІӨ-нің 2%-нан асыру – басты міндет. Бұл тек мемлекеттің емес, жеке сектордың да жауапкершілігі.
Сандық қоғамдық инфрақұрылым (DPI): Үндістанның UPI (бірыңғай төлем жүйесі) сияқты цифрлық жетістіктері әлемге үлгі болды. Ендігі кезек – бұл тәжірибені денсаулық сақтау мен ауыл шаруашылығына енгізу.
«Frugal Innovation» (Үнемді инновация): Үндістанның аз ресурстармен жоғары технологиялық өнім жасау қабілеті (мысалы, арзан ғарыш бағдарламалары) оның жаһандық бәсекелестіктегі басты «құралы» болмақ.
Геосаяси мүмкіндіктер: «Global South» көшбасшысы
Мақалада Үндістанның «Батыс пен Шығыс», «Солтүстік пен Оңтүстік» арасындағы алтын көпірге айналу амбициясы анық көрінеді. Тарурдың ойынша, Үндістан инновацияларды тек өзі үшін емес, бүкіл дамушы әлемнің мәселелерін (климаттың өзгеруі, азық-түлік қауіпсіздігі) шешу үшін ұсынуы тиіс.
Сөз түйіні
«Біз тек басқалар ойлап тапқан өнімді қолдаушы емес, жаңа әлемдік стандарттарды қалыптастырушы ел болуымыз керек,» – деп түйіндейді аталған мақаласын Тарур.