Израиль неге Иранмен соғыста түбегейлі жеңіске жете алмай отыр
Таяу Шығыстағы геосаяси ахуал соңғы айларда күрт шиеленісіп, Израиль мен Иран арасындағы тікелей әскери қақтығыс жаңа кезеңге өтті. АҚШ-тың бұл соғысқа араласуы Тель-Авив үшін әскери мүмкіндіктерді кеңейткенімен, олар күткен «жылдам жеңіс» әзірге жүзеге аспай отыр https://www.bbc.com/russian/articles/cq8wzy9ngqeo.
АҚШ қолдауы – жаңа мүмкіндік, бірақ толық шешім емес
АҚШ пен Израильдің бірлескен әскери әрекеттері Иранның әскери инфрақұрылымына соққы беруге жол ашты. Бұрын тек қауіп ретінде қаралған қарсыласқа енді нақты соққы жасау мүмкіндігі туды. Алайда, АҚШ президенті Дональд Трамп операцияны қысқарту туралы ой білдірген тұста, Израиль бірнеше бағытта бірдей соғыс жүргізуге мәжбүр болып отыр.
Бүгінде Израиль әскері бір мезетте:
Газа секторында, Сирия аумағында, Ливанның оңтүстігінде әрекет етуде. Бұл – ресурстарды шашыратып, соғыстың созылуына әкелетін негізгі факторлардың бірі болып табылады.
«Буферлік аймақтар» стратегиясы: қауіпсіздік пе, әлде жаңа тәуекел ме?
Израиль соңғы жылдары «қорғаныс белдеулерін» құру саясатына көшті. Яғни, шекарадан тыс аумақтарды бақылауға алып, қауіптің алдын алуды көздейді. Бұл тәсіл қысқа мерзімде қауіпсіздік деңгейін арттырғанымен, ұзақ мерзімді тұрақтылық әкелмеді.
Керісінше: жүздеген мың адам өз үйлеріне орала алмай отыр; көрші елдермен қатынас шиеленісе түсті; Израильдің аймақтағы беделі әлсіреді. Негізгі мәселе – қарсыластың толық жойылмауы болып есептелінеді.
Израильдің басты мақсаты – қарсыластарының әскери әлеуетін жою болып саналады. Бірақ тәжірибе көрсеткендей:
Иран режимі әлі де билікте; зымыран шабуылдары жалғасуда; ядролық бағдарлама толық тоқтатылған жоқ. Сарапшылардың пікірінше, Иранда әлі де жоғары байытылған уран қоры бар, ол болашақта ядролық қару жасауға мүмкіндік береді.
«Мәңгі соғыс» синдромы
Израиль қоғамында соғысқа деген бастапқы қолдау біртіндеп төмендеп келеді. Бірақ соған қарамастан, ел ішінде «қауіпсіздік үшін күрес» идеясы әлі де үстем. Премьер-министр Биньямин Нетаньяху бірнеше рет «тарихи жеңіс» туралы мәлімдегенімен, шын мәнінде ел «үздіксіз соғыс» жағдайына тап болды.
Бұл жағдайдың салдары: резервистердің бірнеше рет әскерге шақырылуы; қорғаныс бюджетінің күрт өсуі; қоғамның шаршауы.
Неге әскери күш жеткіліксіз?
Сарапшылар бірнеше негізгі себепті атап көрсетеді:
1. Идеологиялық қақтығыс
Иран Израильдің өмір сүру құқығын мойындамайды. Сондықтан келіссөз жүргізу мүмкіндігі шектеулі.
2. Көпмайдандық соғыс
Израиль бір уақытта бірнеше қарсыласпен күресуде:
ХАМАС, «Хезболла» және Иран.
3. Дипломатиялық вакуум
Аймақтағы араб елдері Израильді сенімді серіктес ретінде қабылдамайды.
4. Әскери жеңіс һәм саяси шешім
Тарих көрсеткендей, тек әскери жолмен тұрақты бейбітшілік орнату қиын. Израиль үшін Иранмен соғыс тек әскери қақтығыс емес, ол – ұзақ мерзімді стратегиялық сынақ. Қанша жерден технологиялық және әскери артықшылыққа ие болса да, тек күш қолдану арқылы түбегейлі жеңіске жету мүмкін емес екені айқындала түсуде.
Таяу Шығыстағы тұрақтылықтың кілті – тек қаруда емес, саяси диалог пен аймақтық келісімде. Ал әзірге бұл бағытта нақты қадамдар байқалмайды. Бұның барлығы осы елдің қай бағытта жылжып бара жатқанын анық көрсетеді.