Дипломатиялық шиеленіс: Венгрия мен Ресей қатынасындағы «Закарпатье сызаты»
Будапешт пен Мәскеу арасындағы соңғы жылдардағы «жылы қарым-қатынас» күтпеген сынаққа тап болды. Ресей қарулы күштерінің Украинаның батысындағы Закарпатье аймағына жасаған әуе соққылары Венгрия билігінің кескінді реакциясын тудырды. Венгрия Сыртқы істер министрлігі Ресей елшісін ресми түрде шақыртып, түсініктеме талап етті https://www.svoboda.org/a/vengriya-vyzvala-rossiyskogo-posla-iz-za-udarov-po-zakarpatjyu/33756248.html.
Соққының саяси салмағы
Закарпатье — Украинаның ең батыс нүктесі, онда этникалық венгрлер шоғырланған. Соғыс басталғалы бұл аймақ салыстырмалы түрде қауіпсіз саналып келген еді. Алайда, Ресейдің бұл нысанаға соққы беруі Венгрия премьер-министрі Виктор Орбанның «бейбітшілік миссиясы» мен Мәскеумен арадағы ерекше диалогына нұқсан келтірді.
Сарапшылардың пікірінше, бұл оқиға мынадай маңызды тұстарды аңғартады:
- Қызыл сызықтың бұзылуы: Венгрия үшін өз қандастары тұратын аймақтың қауіпсіздігі — басты басымдық. Ресейдің бұл шекараға жақын келуі Будапешттің ұлттық мүддесіне тікелей қатер ретінде қабылданды.
- Дипломатиялық демарш: Елшіні шақырту — халықаралық қатынастардағы наразылықтың өте жоғары деңгейі. Бұл Венгрияның Еуроодақ пен НАТО алдындағы позициясын ақтау үшін де қажет болған қадам болуы мүмкін.
Орбанның саясаты және Мәскеудің есебі
Виктор Орбан Украинаға қару-жарақ жеткізуге қарсы шығып, Ресейге қарсы санкцияларды жиі сынға алып келгені белгілі. Бірақ Закарпатьеге жасалған шабуыл Будапешттің осы «бейтараптық» ұстанымын қиындата түсті.
Мәскеу неге мұндай қадамға барды?
- Логистикалық соққы: Закарпатье арқылы Батыстан келетін көмек жолдарын үзу әрекеті.
- Психологиялық қысым: Украинаның кез келген нүктесі, тіпті НАТО шекарасына тақау жерлер де қауіпсіз емес екенін көрсету.
Болжам: Қарым-қатынас суи ма?
Бұл оқиға Венгрия мен Ресей арасындағы стратегиялық серіктестікті толық үзетіндей күшке ие болмаса да, Будапешттің риторикасын өзгертуі мүмкін. Венгрия қоғамындағы этникалық венгрлердің тағдырына алаңдаушылық Орбан үкіметін Мәскеуге қатысты қатаңырақ сөйлеуге мәжбүрлейді.
«Венгрия үшін Закарпатье — бұл жай ғана картадағы нүкте емес, бұл олардың ұлттық намысы мен шекаралық қауіпсіздігі. Мәскеудің бұл бағыттағы әрбір оғы Будапештпен арадағы достық көпірін әлсіретеді», — дейді халықаралық сарапшылар.
Түйін
Ресей елшісінің шақыртылуы — Кремльге жолданған нақты ескерту. Егер Закарпатьеге соққылар жалғаса берсе, Венгрия Еуропалық Одақтың Ресейге қарсы жаңа шешімдеріне вето қою құқығын пайдаланудан бас тартуы ғажап емес. Бұл Мәскеу үшін Еуропадағы маңызды саяси серіктесінен айырылумен тең болмақ https://www.youtube.com/watch?v=gRVTEfucrBE.
