Пезешкианның жауабы: Теһеран Уашингтонның құрсауына қалай төтеп бермек?
Иран Ислам Республикасының Президенті Масуд Пезешкиан АҚШ-тың Иранға қатысты қолданып отырған теңіз блокадасы мен экономикалық санкцияларына қатысты шұғыл мәлімдеме жасады. Ол Уашингтонның бұл әрекетін «сәтсіздікке ұшырап масқара болатын стратегия» деп атап, Теһеранның қысымға мойынсұнбайтынын жеткізді https://www.milliyet.com.tr/dunya/son-dakika-iran-cumhurbaskani-pezeskiyan-abdnin-ablukasi-basarisizliga-mahkum-7579753.
Блокада – саяси дәрменсіздіктің белгісі
Иран басшысының айтуынша, АҚШ-тың соңғы кездері күшейткен теңіз блокадасы халықаралық құқық нормаларына қайшы келеді. Пезешкиан бұл қадамды Иран халқының өмір сүру деңгейін төмендету арқылы ішкі толқулар туғызуды көздейтін «экономикалық терроризмнің» жалғасы деп бағалады.
«Біздің теңіз жолдарымыз бен мұнай экспортымызды бұғаттау арқылы АҚШ өз мақсатына жете алмайды. Керісінше, бұл әрекеттер Иранның өзіндік өндірісін дамытуға және баламалы нарықтармен байланысты нығайтуға серпін береді», – деді Президент.
Жаңа одақтар және «Шығысқа бетбұрыс»
Сарапшылар Пезешкианның бұл мәлімдемесінің артында үлкен геосаяси қолдау тұрғанын айтады. Иран соңғы уақытта:
БРИКС және ШЫҰ: Бұл ұйымдар шеңберінде Ресей мен Қытаймен экономикалық және әскери серіктестікті еселеп арттырды.
Энергетикалық дәліздер: АҚШ бақылай алмайтын құрлықтағы логистикалық жолдарды дамыту арқылы санкцияларды айналып өтудің жаңа тетіктерін жасақтады.
Аймақтық ықпал: Парсы шығанағындағы көршілерімен қарым-қатынасты реттеу арқылы Уашингтонның аймақтағы «оқшаулау» саясатын әлсіретті.
Ядролық мәміле мен санкциялардың болашағы
Пезешкиан өз сөзінде Иранның келіссөздерден қашпайтынын, бірақ мұндай диалог тек «өзара құрмет» пен «тең құқылы серіктестік» негізінде ғана мүмкін екенін ескертті. Трамп әкімшілігінің (2026 жылғы контекст бойынша) қысымына қарамастан, Теһеран ядролық бағдарламасын ұлттық қауіпсіздіктің кепілі ретінде қорғап қалуға бейілді.
Сарапшы пікірі
Түрік саясаттанушылары мен Milliyet шолушыларының пайымдауынша, АҚШ-тың блокадалық саясаты Иранды одан ары радикалды қадамдарға итермелеуі мүмкін. Парсы шығанағындағы әскери кемелердің қақтығысы немесе Ормуз бұғазының жабылу қаупі әлемдік мұнай бағасын бақылаусыз өсіріп жіберуі ғажап емес. Пезешкианның мәлімдемесі – бұл Уашингтонға жолданған «біздің де жауап беретін мүмкіндігіміз бар» деген ескерту.
Түйін:
Масуд Пезешкианның ұстанымы Иранның жаңа әкімшілігі Батыспен тек күш позициясы арқылы сөйлесуге дайын екенін көрсетеді. Уашингтонның «блокадасы» сәтсіздікке ұшырай ма, әлде Теһеранды тығырыққа тірей ме – бұл сұрақтың жауабы жақын арадағы Таяу Шығыстағы әскери-теңіз белсенділігінен көрінетін болады.
