Таяу Шығыс: Соғыс пен келісім арасындағы қылкөпір
Дональд Трамп пен Биньямин Нетаньяху Иранға қарсы «шешуші соққы» жасау мүмкіндігін талқылады. Ақ үй мен Тель-Авив Теһеранға соңғы ультиматум қойып отыр.
Мамыр айының ортасындағы геосаяси ахуал соңғы шегіне жетті. Жексенбі күні кешке АҚШ президенті Дональд Трамп пен Израиль Премьер-министрі Биньямин Нетаньяху арасында өткен телефон арқылы сөйлесу бұл шиеленістің жаңа кезеңге өткенін көрсетті. Израильдің қауіпсіздік кабинетінің жабық отырысы алдында болған бұл диалог Иранға қарсы кең ауқымды әскери науқанның басталуына дайындық ретінде бағалануда https://www.bbc.com/russian/articles/c0r2pjgg1j4o.
Ультиматум: «Уақыт тығыз»
Президент Трамптың «Truth Social» желісіндегі мәлімдемелері бұрынғыдан да қатал сипат алды. «Иран үшін сағат тілі соғып тұр, оларға тезірек қимылдау керек, әйтпесе олардан ештеңе қалмайды» деген сөздер жай ғана риторика емес, нақты әскери қадамдардың аңдатпасы іспетті.
Сарапшылардың пікірінше, Вашингтон Теһераннан ядролық бағдарлама бойынша «жаңа және тиімдірек» ұсыныстар күтеді. Израильдік Channel 12 арнасының хабарлауынша, Трамп Иранның келіссөзге әлі де мүдделі екеніне сенімді, бірақ АҚШ-тың талаптары орындалмаған жағдайда «бұрын-соңды болмаған қуатты соққы» жасалатынын ашық ескерткен.
Қытай факторы және дипломатиялық қысым
Трамп пен Нетаньяхудың әңгімесінде АҚШ президентінің жақында Қытайға жасаған сапары да сөз болды. Бұл маңызды деталь. Егер Ақ үй Бейжіңді Иранға экономикалық және саяси қысым жасауға көндірсе, Тегеран өзінің басты одақтасының қолдауынан айырылуы мүмкін.
«Біз келісім жасағымыз келеді, бірақ ирандықтар қазір біз қалаған позицияда емес. Олар бұған келуі керек, әйтпесе ауыр соққы алады», — деді Трамп.
Израильдің дайындығы
Израильдің қауіпсіздік кабинетінің шұғыл жиыны Тель-Авивтің де кез келген сценарийге әзір екенін айқындайды. Израиль БАҚ-тарының хабарлауынша, армия (ЦАХАЛ) жоғары жауынгерлік дайындыққа келтірілген. Израиль үшін Иранның ядролық амбициясы — ұлттық қауіпсіздікке төнген тікелей қатер.
Ықтималдық болжамдары
Қазіргі таңда әлемдік қоғамдастық екіұдай күйде:
Дипломатиялық жол: Тегеран жақын күндері Вашингтонды қанағаттандыратын жаңа ұсыныс береді.
Әскери сценарий: Егер келісім жасалмаса, АҚШ пен Израильдің біріккен күштері Иранның стратегиялық нысандарына әуеден шабуыл жасауы әбден мүмкін.
«Уақыт шешуші мәнге ие» деген Трамптың сөзі алдағы аптаның бүкіл әлем, соның ішінде Орталық Азияның энергетикалық нарығы мен қауіпсіздігі үшін өте ауыр болатынын аңғартады. Теһеранның жауабына Орта Шығыстың ғана емес, жаһандық саясаттың болашағы байланысты болып тұр.
