Зеленский: Ирандағы соғыстан Ресей ұтып отыр
Украина Президенті Владимир Зеленский Таяу Шығыстағы (Ирандағы) шиеленістің күшеюі Ресей үшін стратегиялық тұрғыдан тиімді екенін мәлімдеді. Axios басылымына берген эксклюзивті сұхбатында ол Мәскеудің бұл қақтығысты қалай пайдаланып жатқанын және оның Украинадағы соғысқа әсерін ашып көрсетті https://www.axios.com/2026/03/30/zelensky-russia-iran-war-ukraine.
Зеленскийдің пікірінше, әлемдік қоғамдастықтың, әсіресе АҚШ пен Батыс одақтастарының назары Иран төңірегіндегі соғысқа ауған сайын, Украинаға көрсетілетін әскери және дипломатиялық қолдаудың бәсеңдеу қаупі артады.
Ресейдің көмегі: Украина басшысы Ресейді Иран режиміне барлау мәліметтерін беру арқылы қақтығысты әдейі созып отыр деп айыптады. «Ресей мен Иран — өшпенділіктегі ағайындылар, сондықтан олар қару-жарақта да одақтас», — деді Зеленский.
Энергетикалық фактор: Ирандағы соғыс салдарынан мұнай бағасының өсуі Ресейдің бюджетін толтыруға және оның «соғыс машинасын» қаржыландыруға мүмкіндік береді. Егер Таяу Шығыстағы энергетикалық инфрақұрылым зақымдалса, әлемдік нарықта Ресейдің ресурстарына деген сұраныс қайта артуы мүмкін.
Дрон дипломатиясы және Украинаның рөлі
Зеленский Украинаның ирандық «Шахед» дрондарымен күресуде үлкен тәжірибе жинақтағанын атап өтті. Украина Парсы шығанағы елдеріне және АҚШ-қа осы дрондарға қарсы тұруда көмек ұсынып, тәжірибе алмасып, дрондарды жою технологиялары мен тактикасын бөлісуге дайын.
Технологиялық серіктестік: Украина тек көмек сұраушы ғана емес, сонымен қатар әлемдік қауіпсіздікке үлес қоса алатын донор елге айналуды көздейді.
Геосаяси салдар
Мақалада Трамп әкімшілігінің Иранға қатысты ұстанымы мен Ресейдің бұл жағдайдағы делдалдық әрекеттері де сөз болады. Зеленский Мәскеудің Иранның ядролық бағдарламасы бойынша «келісім жасаушы» рөлін ойнауға тырысуы — бұл санкцияларды жұмсарту үшін жасалған айла екенін ескертеді.
«Ресей Украинадағы соғысты жалғастыру үшін Таяу Шығыстағы тұрақсыздықты пайдаланып отыр. Егер Ирандағы өрт өршісе, бұл Мәскеуге тыныс алуға және жаңа шабуылдарға дайындалуға уақыт береді», — деп түйіндеді Украина Президенті.
Ерік Қайратбекұлы Құнанбай қажы атындағы «Алаш аудармашылар одағы» Қоғамдық Қорының төрағасы, тәуелсіз саясаттанушы:
Зеленскийдің дабылы және Кремльдің «екінші тынысы»
Соңғы уақытта Таяу Шығыстағы ахуалдың ушығуы әлемдік назарды Украина майданынан басқа жаққа аударды. Украина Президенті Владимир Зеленский бұл жағдайды ашық айыптап, Иран мен Израиль арасындағы қақтығыстың басты бенефициары Ресей екенін мәлімдеді. Бұл жай ғана саяси риторика ма, әлде ащы шындық па?
Назар аударатын жайт: «Екі майдан» мәселесі
Зеленскийдің ең үлкен қаупі де — Батыс елдерінің назары мен ресурстарының бөлінуі болып табылады. Ресурс тапшылығы: АҚШ пен Еуропаның әскери көмегі енді тек Украинаға емес, Израильдің қауіпсіздігіне де бағытталуда. Әуе шабуылына қарсы қорғаныс жүйелері мен снарядтар екі жаққа бірдей жетпеуі мүмкін.
Ақпараттық кеңістікте өзгерістер орын алып: Әлемдік БАҚ-тың басты беттерінен Украина тақырыбы кейінге ысырылып, бұл Кремльге «көлеңкеде» еркін қимылдауға мүмкіндік береді.
Мұнай бағасы және экономикалық допинг
Ресей экономикасының «қан тамыры» — энергия ресурстары. Иран мен оның айналасындағы тұрақсыздық:
Бағаның өсуі: Таяу Шығыстағы кез келген оқ атылса, әлемдік нарықта мұнай бағасы шарықтайды.
Санкцияларды айналып өту: Мұнайдан түскен артық табыс Ресейдің әскери машинасын қаржыландыруға және Батыс санкцияларының әсерін жұмсартуға көмектеседі.
«Зұлымдық осінің» нығаюы
Мәскеу мен Теһеран арасындағы әскери-техникалық серіктестік жаңа деңгейге шықты.
«Ресей мен Иран бір-біріне мұқтаж. Біріне «Шахедтер» керек болса, екіншісіне заманауи истребительдер мен зертханалық технологиялар қажет», — дейді саясаттанушылар.
Ресей Иранды Батысқа қарсы «екінші майдан» ашушы құрал ретінде көреді. Таяу Шығыстағы хаос неғұрлым ұзаққа созылса, Батыстың Украинаға беретін көмегі соғұрлым әлсірейді.
Зеленскийдің пайымдауынша, Кремль бұл қақтығысты әдейі қоздырмаса да, оның нәтижесін барынша өз пайдасына айналдырып отыр. Ресей үшін Ирандағы соғыс — бұл Украинадағы жеңіске жетелейтін «стратегиялық үзіліс».
Қорытындылай келе айтарым: Батыс елдері Таяу Шығыстағы өртті сөндіремін деп, Шығыс Еуропадағы майданды ұмытып кетсе, Ресейдің есептеген «геосаяси шахматы» іске асуы әбден мүмкін. Бүгінгі таңда Киев үшін ең басты міндет — әлемдік қауымдастыққа «екі қауіптің де бір тамырдан тарап жатқанын» дәлелдеу.
