Зеленскийдің уақытша бітім туралы мәлімдемесі: соғыс дипломатиясындағы жаңа кезең бе?
Киев күтпеген қадам жасады. Украина Президенті Владимир Зеленский 6 мамырдан бастап майдан даласында уақытша оқ атуды тоқтату туралы шешім қабылданғанын мәлімдеді. Бұл халықаралық қауымдастық пен саяси сарапшылар арасында қызу талқы тудырып отыр https://www.yenicaggazetesi.com/zelenskiy-6-mayistan-itibaren-gecici-ateskes-ilan-ettiklerini-belirtti-1026283h.htm. Бұл шын мәнінде бейбітшілікке жасалған алғашқы қадам ба, әлде стратегиялық айла-тәсіл ме?
Шешімнің төркіні
Соңғы айлардағы сұрапыл соғыс пен екі тараптың да айтарлықтай шығынға ұшырауы дипломатиялық тетіктерді іске қосу қажеттілігін көрсеткендей. Зеленскийдің бұл мәлімдемесі, ең алдымен, гуманитарлық мәселелерді шешуге бағытталғандай көрінеді. 6 мамыр қарсаңында жарияланған бұл «тыныштық режимі» бейбіт тұрғындарды қауіпсіз аймаққа шығару және қираған инфрақұрылымды қалпына келтіруге мүмкіндік беруі тиіс.
Сарапшылар не дейді?
Саясаттанушылар бұл шешімнің астарында бірнеше маңызды фактор жатқанын айтады:
Гуманитарлық үзіліс: Ұзаққа созылған соғыстан қажыған халыққа тыныстауға мүмкіндік беру. Бұл халықаралық ұйымдардың көмегін жеткізу үшін таптырмас мүмкіндік.
Ресурс жинақтау: Кейбір әскери сарапшылардың пікірінше, бұл уақытша үзіліс Украина қарулы күштеріне жаңадан келген батыс техникасын игеруге және күш біріктіруге қажет болуы мүмкін.
Дипломатиялық қысым: Бұл қадам арқылы Киев Мәскеуді «бейбітшілікті қаламайтын тарап» ретінде көрсетуді көздейді. Егер Ресей бұл бітімді бұзса, халықаралық санкциялар мен қысым одан ары күшейе түспек.
Қарсы тараптың реакциясы және қауіп-қатер
Алайда, «уақытша бітімнің» ғұмыры қаншалықты ұзақ болатыны әлі де жұмбақ. Кремль бұл бастамаға қатысты ресми ұстанымын әлі де нақтыламады. Тәжірибе көрсеткендей, мұндай келісімдердің майдан шебінде бұзылуы жиі кездеседі.
Ең басты қауіп – бұл үзілістің қарсы тараптың қайта топтасып, жаңа шабуылдарға дайындалуына мүмкіндік беріп қоюы. Сондықтан, 6 мамырдан басталған бұл процесс тек Украина үшін емес, бүкіл Еуропа қауіпсіздігі үшін үлкен сын болмақ.
Түйін
Зеленскийдің бұл шешімі – тәуекелге толы қадам. Бұл не соғысты тоқтатудың алғашқы баспалдағы болады, не кезекті үлкен шайқастың алдындағы «дауыл алдындағы тыныштыққа» айналады. Қалай болғанда да, 6 мамырдан бастап әлем назары қайтадан Украина мен Ресей шекарасына ауды. Бейбітшіліктің бағасы тым жоғары, ал оған барар жол әлі де бұралаң.
