АҚШ пен Иран арасындағы ықтимал келіссөздер: Трамптың мәлімдемесі мен БАҚ болжамдары
Соңғы күндері әлемдік қоғамдастықтың назары АҚШ пен Иран арасындағы құпия келіссөздер туралы ақпаратқа ауды. АҚШ Президенті Дональд Трамп келіссөздердің «жемісті» жүріп жатқанын айтса, Тегеран бұл мәлімдемелерді ресми түрде жоққа шығаруда https://www.bbc.com/russian/articles/c4g8xnkgypeo.
Трамп не деді?
23 наурызда Дональд Трамп Truth Social желісінде Таяу Шығыстағы қақтығыстарды толық реттеу бойынша «өте жақсы және нәтижелі» келіссөздер жүргізілгенін хабарлады. Трамптың айтуынша:
Келіссөздердің «конструктивті» сипатына байланысты Иранның энергетикалық нысандарына соққы беру 5 күнге шегерілді.
Уашингтон Иранмен «бұрыннан бері» байланыста және бұл жолы ТеҺеран бейбітшілікке ынта танытып отырбейілді. Бұл жаңалықтан кейін мұнай бағасы бір баррель үшін 100 доллардан төмен түсті.
Иранның позициясы: Қайшылықты сигналдар
Тегераннан келіп жатқан ақпараттар әртүрлі:
Сыртқы істер министрлігі: Ресми келіссөздерді растамағанымен, Оман арқылы «шиеленісті азайту бастамаларын» талқылап жатқанын мәлімдеді.
Парламент спикері Мохаммад-Багер Галибаф: Келіссөздер туралы ақпаратты «нарықты тыныштандыру үшін жасалған фейк» деп атады.
Ислам революциясының сақшылар корпусы (ИРСК): Трамптың сөздерін «психологиялық операция» деп бағалап, АҚШ пен Израильге қарсы шабуылдарды жалғастыратынын жариялады.
Пәкістан — келіссөз алаңы ма?
Reuters агенттігінің мәліметінше, осы аптада Исламабадта тікелей келіссөздер өтуі мүмкін. Оған АҚШ-тың вице-президенті Джей Ди Вэнс, Стив Уиткофф және Джаред Кушнер қатысады деп күтілуде. Пәкістан премьер-министрі Шахбаз Шариф Исламабадтың мұндай диалогты қабылдауға дайын екенін білдірді https://www.iranintl.com/en/202603232659.
Иран тарапынан кім келіссөз жүргізуі мүмкін?
Иран басшылығындағы бірқатар тұлғалардың қаза табуына байланысты, келіссөз үстеліне кімнің отыратыны басты сұрақ болып тұр. Негізгі үміткерлер:
Мохаммад-Багер Галибаф: Парламент спикері, Жоғарғы көшбасшыға жақын тұлға.
Масуд Пезешкиан: Иран президенті, либералды көзқарастағы саясаткер ретінде танымал.
Аббас Аракчи: СІМ басшысы, бірақ оның мәртебесі АҚШ үшін жеткіліксіз болуы мүмкін.
Асқар Бектұрған, шығыстанушы, қытай тілінің маманы, тәуелсіз саясаттанушы:
Соғыс тоқтаған жоқ
Дипломатиялық талқылауларға қарамастан, аймақтағы әскери қимылдар бәсеңсіген емес. Иран Димона мен Тель-Авивке зымырандар ұшырғанын хабарласа, Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяху Ливан мен Ирандағы нысандарға соққы беруді жалғастыратынын мәлімдеді. 24 наурызда Теһеран маңында қайтадан жарылыстар мен ӘШҚ (ПВО) жұмысы байқалды.
Қазіргі жағдай екі түрлі шындықты көрсетеді:
бір жағынан — Трамп келіссөздер жүріп жатыр дейді, екінші жағынан — Иран оны жоққа шығарады.
Сарапшылардың пікірінше, бұл — нақты келіссөздерден бұрынғы дипломатиялық ойын кезеңі. Ал алдағы күндері Исламабадтағы ықтимал кездесу бұл процестің шын мәнінде басталған-басталмағанын анық көрсетуі мүмкін.
