Таяу Шығыстағы жаңа геосаяси дағдарысқа Израильдің Ирактағы құпия базалары ұрындыра ма?
Таяу Шығыстағы ахуал қайтадан күрделене түсті. Әзербайжандық Haqqin.az басылымы Ирак аумағында Израильдің құпия әскери базалары болғаны туралы шулы материал жариялады. Басылымның мәліметіне сәйкес, бұл базалар Израильдің Иранға қарсы операцияларында пайдаланылған болуы мүмкін https://haqqin.az/newsarchive/384090.
Мақалада айтылғандай, оқиғаға Ирактың батысындағы шөлді аймақта мал бағып жүрген бедуиннің кездейсоқ тап болуы себеп болған. 29 жастағы Авад әл-Шаммари есімді тұрғын күмәнді әскери нысанды көріп, Ирак әскери басшылығына хабар бергеннен кейін жұмбақ жағдайда қаза тапқан. Оның туыстары бұл өлімді Израильдің құпия базасын анықтап қойғанымен байланыстырады.
Шөлдегі жасырын инфрақұрылым
Материалда Израильдің Ирактың батысындағы Анбар-Наджаф шөлдерінде кемінде екі әскери нысан құрғаны айтылады. Бұл аймақ Сауд Арабиясы, Иордания және Сирия шекараларына жақын орналасқан. Географиялық ерекшеліктері әскери операцияларды жасырын жүргізуге өте қолайлы деп бағаланады.
The Wall Street Journal мен The New York Times деректеріне сүйенген мақалада бұл базалар Израиль ұшақтарының Иранға жету уақытын қысқарту, әуеден жанармай құю, медициналық эвакуация және арнайы жасақтарды орналастыру үшін пайдаланылғаны жазылған.
Сонымен қатар, спутниктік суреттерден уақытша ұшу-қону жолағы анықталған. Сарапшылардың пікірінше, бұл Израильдің аймақтағы әскери операцияларын бұрынғыдан да тереңдеткенін көрсетеді.
Ирактың егемендігіне соққы
Бұл ақпарат Ирак қоғамында үлкен наразылық туғызды. Өйткені Бағдат пен Israel арасында дипломатиялық қатынас жоқ. Ирак парламентіндегі бірқатар депутаттар үкіметтен түсініктеме талап етуде.
Ирак депутаты Ваад әл-Каду бұл жағдайды «ел егемендігін аяққа таптау» деп атады. Ал басқа саясаткерлер АҚШ-ты Ирак әуе кеңістігін Израильге пайдалануға мүмкіндік берді деп айыптады.
Мақалада Ирак әскерилері бастапқыда күмәнді белсенділікті алыстан бақылап, тікелей араласуға батпағаны айтылады. Кейін жіберілген барлау тобы шабуылға ұшырап, бір сарбаз қаза тауып, екеуі жараланған.
АҚШ факторы және аймақтық тепе-теңдік
Материалда АҚШ бұл базалар туралы алдын ала білген болуы мүмкін деген болжам айтылады. Өйткені Вашингтон мен Израиль арасында Таяу Шығыста тығыз әскери координация бар. Алайда ресми АҚШ билігі мұны растаған жоқ.
Сарапшылардың пікірінше, егер бұл ақпарат толық дәлелденсе, онда Таяу Шығыстағы қақтығыстар жаңа кезеңге өтеді. Яғни Израиль мен Иран арасындағы текетірес енді тек тікелей соққылармен шектелмей, үшінші елдердің аумағында жүргізілетін жасырын операцияларға ұласуы мүмкін.
Бұл жағдай Ирактағы проирандық қарулы топтардың ықпалын күшейтіп, АҚШ-тың аймақтағы позициясын әлсіретуі ықтимал. Сонымен қатар, Ирак билігінің қауіпсіздік жүйесіне деген сенімге де соққы болып отыр.
Қорытынды
Ирактағы құпия израильдік базалар туралы ақпарат — тек әскери оқиға емес, бүкіл Таяу Шығыстағы күштер тепе-теңдігін өзгертуі мүмкін фактор. Егер мұндай базалардың расында болғаны толық дәлелденсе, онда бұл халықаралық құқық, мемлекет егемендігі және аймақтық қауіпсіздік мәселелерін қайта күн тәртібіне шығарады.
Қазір басты сауал — Бағдат бұл дауға қалай жауап береді және Вашингтон мен Тель-Авивтің ресми ұстанымы қандай болады деген мәселе.
