Украинадағы соғысты тоқтатудағы Қытай факторы және жаңа дипломатиялық комбинация
Украина тағдыры Қытаймен келіссөзде шешіле ме?
Украина президенті Владимир Зеленский Дональд Трампқа үндеу тастап, Украинадағы соғысты тоқтату мәселесін Уашингтон мен Бейжің арасындағы диалогтың ажырамас бөлігіне айналдыруды ұсынды. Бұл дипломатиялық қадам соғыстың шешілу тетігі тек майдан даласында емес, жаһандық алпауыттардың мәмілесінде екенін аңғартады. Түрік басылымы Dunya.com өзінің «Әлемдік саясат» айдарында осы стратегияның астарына үңіліпті https://www.dunya.com/dunya/zelenskiyden-trumpa-cagri-ukrayna-savasi-cin-gorusmelerinde-gundeme-gelsin-haberi-825029.
Дипломатиялық маневр: Неге Қытай?
Зеленскийдің Трампқа бағытталған бұл шақыруы кездейсоқ емес. Ресей экономикасы мен әскери әлеуеті қазіргі таңда Қытаймен сауда-саттыққа және технологиялық қолдауға айтарлықтай тәуелді. Украина басшысының ойынша, егер АҚШ Қытайға тиісті қысым көрсетсе немесе ортақ мәмілеге келсе, Бейжің Мәскеуді соғысты тоқтатуға мәжбүрлей алады.
Трамптың «Үлкен мәмілесі» және Украина
Дональд Трамп сайлауалды науқанында «соғысты 24 сағат ішінде тоқтатамын» деп бірнеше рет мәлімдеген болатын. Зеленский бұл амбицияны Украинаның мүддесіне пайдалануды көздейді.
Қытай факторы: Трамп әкімшілігі үшін Қытай — басты геосаяси бәсекелес. Егер Трамп Қытаймен сауда соғысын немесе келіссөздерін бастаса, Украина мәселесі «саудаласу құралына» (bargaining chip) айналуы мүмкін.
Ресейді оқшаулау: Зеленский Бейжіңді Мәскеуден алыстату арқылы Ресейдің жалғыз ірі одақтасынан айыруды стратегиялық мақсат етіп отыр.
Сарапшылар не дейді?
Халықаралық саясаттанушылар бұл бастаманың екіұдай екенін айтады. Бір жағынан, Қытайдың Ресейге ықпалы орасан зор. Екінші жағынан, Трамп пен Си Цзиньпин арасындағы келіссөздер Украинаның емес, тек АҚШ пен Қытайдың мүддесін ғана қамтуы қаупі бар.
«Зеленский Трамптың Қытайға қатысты қатал ұстанымын Украина үшін мүмкіндік ретінде қарастырады. Бірақ бұл — өте қауіпті ойын, өйткені үлкен державалар кішігірім мемлекеттердің мүддесін құрбандыққа шалуы мүмкін», — дейді сарапшылар.
Түйін
Владимир Зеленскийдің бұл қадамы — Украинаның халықаралық аренадағы белсенділігінің белгісі. Ендігі кезек — Дональд Трампта. Ақ үйдің жаңа қожайыны Украинаны Қытаймен арадағы «үлкен ойынның» бір бөлігі ретінде қарастыра ма, әлде өз алдына бөлек мәселе ретінде қалдыра ма? Бұл сұрақтың жауабы алдағы айлардағы жаһандық қауіпсіздік архитектурасын айқындайтын болады.
