«Біз – Путиннің ұятымыз». Майданнан оралған мобилизацияланған сарбаз не дейді?
Ресейде 2022 жылғы күзде жарияланған мобилизациямен майданға жіберілгендердің бірі – Максим Кондрашкин (қауіпсіздік мақсатында аты өзгертілген) үш жарым жыл алғы шепте болған. Ауыр жарақат алып, аяғынан айырылған ол өзін «аман қалғандардың бірі» санайды https://dajtqa28tvufn.cloudfront.net/a/my-pozor-putina-mobilizovannyy-o-tom-skolko-ih-ostalos-na-fronte/33704617.html .
Оның айтуынша, бірге шақырылғандардың басым бөлігі қаза тапқан.
Дайындықсыз – бірден соғысқа
36 жастағы Орел облысының тұрғыны мобилизация туралы хабарды алғашында аса мән бермегенін айтады. Алайда келесі күні-ақ әскери комиссариатқа шақырылып, қысқа уақыт ішінде майданға жөнелтілген.
Сарбаздың сөзінше, нақты әскери дайындық болмаған:
«Полигонда бірнеше оқ атып көрдік сонымен бәрі болды. Бізді соғысқа дайын емес адамдар дайындады».
2022 жылдың қазанында олар Луганск облысындағы алғы шепке жеткізілген. Бірнеше күннің ішінде оның ротасының жартысы жойылған.
«Онда адамның өмірі темекіден де арзан»
Максим майдандағы жағдай өте ауыр деп сипаттайды. Оның айтуынша, сарбаздардың өмірі бағаланбайды, ал бұйрыққа қарсы шығу мүмкін емес. «Кері бұрылсаң – өз адамдарың атады. Ол жерде өмірдің құны жоқ». Ол сонымен қатар техникалық жағынан Украина әскері басым екенін айтады. Әсіресе дрондар қолдану жағынан айырмашылық үлкен болған.
Әскер өзін-өзі қамтамасыз етеді.
Мобилизацияланғандардың негізгі мәселелерінің бірі – жабдықтау:
байланыс құралдары
дрондар
жанармай
медицина
Барлығы дерлік сарбаздардың өз қаражаты немесе волонтерлер арқылы алынған.
«Қорғаныс министрлігі тек қару береді. Қалғанының бәрін өзіміз сатып аламыз».
«Шығын – апатты деңгейде»
Максимнің бағалауынша, мобилизацияланған 300 мың адамның бүгінде 20–30 мыңы ғана қалған. Роталар толық жасақталмаған, кейде 70–100 адам орнына 20–25 адам ғана болған. Шабуыл кезінде бір рота бір күнде жойылып кетуі мүмкін дейді ол.
Командирлерге сенім жоқ
Сарбаз командирлерді қатаң сынға алады:
«Кейбірі ақша табуды ғана ойлайды. Шабуылға жіберіп, “қажетсіздерді” жояды». Оның айтуынша, шығын көп болса, бұл кей жағдайда «жақсы нәтиже» ретінде бағаланады.
Соғысқа көзқарас өзгерген
Алғашқы айларда сарбаздарда «азарт» болғанымен, уақыт өте бәрі өзгерген:
«Бір жылдан кейін ешкім не үшін соғысып жатқанын түсінбейді».
Ол көптеген әскери қызметкерлердің соғысқа және билікке наразылығы артқанын айтады.
Жарақат және аман қалу
2025 жылы шілдеде Максим минаға түсіп, аяғынан айырылған. Ол бұл жағдайды «майданнан аман шығудың жалғыз жолдарының бірі» деп сипаттайды. Қазір ол ем қабылдап жатыр және бейбіт өмірге оралуды жоспарлап отыр. «Егер уақытты кері қайтара алсам, түрмеде отырғанды таңдар едім».
Соғыстың ізі
Максим майдандағы көргендерін ұмыта алмайтынын айтады:
«Окопта мәйіттердің үстімен жүресің. Кеше бірге жүрген адам бүгін жоқ». Оның сөзінше, соғыс көптеген адамдардың психикасына ауыр соққы болып тиген https://www.youtube.com/watch?v=Nc6o7P6Rclc.
Саяси шолушы пікірі
Асқар Бектұрған, шығыстанушы, қытай тілінің маманы, тәуелсіз саясаттанушы:
Бұл оқиға – тек бір сарбаздың тағдыры емес, соғыстың ішкі шындығын көрсететін маңызды сигнал. Мұндай әңгімелер Ресейдегі мобилизацияның жүйелік проблемаларын ашып береді: дайындықтың әлсіздігі, басқару сапасының төмендігі және адам ресурсына деген қатынастың өзгеруі.
Саяси тұрғыдан алғанда, бұл бірнеше нәрсені аңғартады. Біріншіден, соғыс ұзаққа созылған сайын қоғам мен әскер ішіндегі көңіл-күй өзгереді. Бастапқы мобилизациялық серпіннің орнын шаршау мен күмән басады. Екіншіден, төменгі буындағы наразылық жоғары саяси деңгейге тікелей әсер етпеуі мүмкін, бірақ ол жалпы жүйенің тұрақтылығын әлсірететін факторға айналады.
Сонымен қатар, мұндай куәліктер ақпараттық кеңістікте де маңызды рөл атқарады. Олар ресми мәлімдемелерге балама көзқарас ұсынып, қоғамдағы пікірталасты күшейтеді.Қорытындысында, бұл жағдай соғыстың тек әскери емес, саяси және әлеуметтік салдары тереңдеп бара жатқанын көрсетеді.
