Әлеуметтік желі қолданушысы Қуаныш Еділхан Ресейдің экономикалық ахуалына байланысты жазба жариялады, деп хабарлайды Alashorda.kz ақпараттық агенттігі.
***
2026 жылдың қаңтары ресейліктер үшін жаңа бағалардың «Мұздай душымен» басталды. ҚҚС (НДС) мөлшерлемесінің 22%-ға дейін көтерілуі және соғысқа жұмсалған орасан зор шығындар ($163 млрд) тізбекті реакция тудырды. Мұны тоқтату мүмкін емес.
«Ауру тарихын» салалар бойынша талдау:
1. Азық-түлік апаты. Росстат пен сауда желілері бағаның күрт өсуін тіркеп отыр. Қияр: +28%, Қызанақ: +35%, Бұрыш: бағасы 2 есе өсті! Сүт өнімдері өткен жылы 35%-ға қымбаттаса, 2026 жылы жарма өнімдері тағы 33%-ға өседі деп күтілуде.
2. Медицина және қызмет көрсету. Стоматологтар бағаның 50-100%-ға өсетінін болжайды. Себебі импорттық материалдар санкциялар мен логистиканың кесірінен «Алтынмен» теңесті.
Қоғамдық көлік: +11%.
Коммунальдық қызмет: 2026 жылдың қазанында тарифтер тағы 8-22%-ға көтеріледі. Мемлекет соғыстың барлық ауыртпалығын халықтың иығына іліп қойды.
3. Шағын бизнестің күйреуі. ҚҚС төлеу шегінің жылына 20 млн рубльге дейін төмендетілуі – бұл микробизнесті жоюмен тең.
Жақын жарты жылда шағын кәсіпорындардың үштен бірі жабылады. Дәмханалар, наубайханалар мен аула дүкендері салықтық қысым мен сұраныстың төмендеуіне шыдас бере алмайды.
4. Жанармай парадоксы. «Мұнайлы державадағы» бензин қазір АҚШ-тағы бағадан орта есеппен 8%-ға қымбат.
Бұл – МӨЗ-дерге жасалған соққылар мен Кремльдің салықтық айла-шарғыларының тікелей нәтижесі.
Ағзамен салыстырғанда былай болып шығады:
Мемлекет өзін паразит сияқты ұстауда. Ол «Ісіктің» (әскери бюджеттің) өсуін қамтамасыз ету үшін «Бұлшық еттерден» (шағын бизнестен) және «Май қорынан» (халықтың жинағынан) барлық қоректік заттарды сорып жатыр.
Ағза әлсірей бастады: Халық тамақтан үнемдеуде (сүт -8%, жарма -10%), ал «Мүшелер» (кәсіпорындар) қысқартылған жұмыс аптасына көшуде.
«Сандар анатомиясының» үкімі: 2022 жылдан бері Ресейдегі өмір сүру деңгейі 1.5-2 есе қымбаттады.
Нақты инфляция ресми көрсеткіштен 2-3 есе жоғары. Бюджеттік ынталандыру енді бюджеттік тонауға айналды.
2026 жылдың қаңтары – «Тоңазытқыштың теледидарды" біржола жеңген сәті. Бұдан әрі тек тұтынудың азаюы және тек тірі қалу деңгейіне дейін құлдырау күтіп тұр.
Біз үшін маңыздысы — осының Қазақстанға әсері. Ол қалай болады?
1. "Импортталатын инфляция". Қазақстанның азық-түлік және тұтыну тауарлары импортының шамамен 30-40%-ы Ресейге тиесілі.
Бағаның өсуі: Ресейде ҚҚС-тың 22%-ға көтерілуі және логистикалық шығындардың артуы (утилизациялық алым, жанармай) біздегі сөрелерге бірден әсер етеді. Әсіресе кондитерлік өнімдер, сүт және ет өнімдері 15-20%-ға қымбаттауы мүмкін.
Салдары: Біз Ресейдің ішкі қымбатшылығын тауарлармен бірге "сатып аламыз".
2. Теңге мен Рубльдің "биі". Ресей рублінің құнсыздануы теңгеге екі жақты қысым жасайды:
Ресейлік тауарлардың үстемдігі: Егер рубль тым қатты құласа, ресейлік тауарлар қазақстандық өнімдерден арзан болып шығады. Бұл біздің отандық өндірушілерді (сүт, ұн, құрылыс материалдары) тығырыққа тірейді.
Теңге бағамы: Ұлттық банк теңгенің бәсекеге қабілеттілігін сақтау үшін оны рубльге байлап, әлсіретуге мәжбүр болуы мүмкін. Сарапшылар 2026 жылы доллар бағамы 540–560 теңге (кейбір пессимистік болжамдар бойынша одан да жоғары) деңгейінде болуы мүмкін деп болжайды.
3. Логистика және Транзит. Ресейге салынған санкциялар мен ішкі акциздердің өсуі транзитті қиындатады.
Жеткізу мерзімі: Ресей арқылы өтетін тауарлардың бағасы тасымал шығындарының артуына байланысты өседі.
Мүмкіндік: Қазақстан үшін Транскаспий бағытының (Орта дәліз) маңызы арта түседі. Бірақ бұл бағыт әлі де Ресей жолдарына толық балама бола алмай тұр.
4. Инвестициялық климат пен Бизнес. Ресейлік бизнестің азаюы:
2025 жылдың аяғында Қазақстанда ресейлік капиталы бар 700-ден астам компания жабылды. Ресейдің ішкі нарығындағы дағдарыс олардың Қазақстанға инвестиция салу мүмкіндігін шектейді.
Жоғары пайыздық мөлшерлеме: Ресей Орталық банкінің ставкасын жоғары ұстауы біздің Ұлттық банкті де ставканы (14-16% деңгейінде) төмендетпеуге мәжбүрлейді. Демек, Қазақстанда да несие қымбат болып қала береді.
Түйін: 2026 жылғы Қазақстан экономикасының диагнозы. Нақты табыстың төмендеуі.
Инфляция халықтың табысын "жеп" қояды. 2026 жылы нақты табыстың өсімі 4.8%-дан 3.7%-ға дейін баяулайды деп күтілуде.
Бюджеттік қысым: Мұнай бағасының тұрақсыздығы және Ресейден келетін жанама әсерлер біздің Үкіметті де салықты көтеруге (мысалы, жаңа Салық кодексі) итермелейді.
Қорытынды: Ресейдің "экономикалық паразитизмі" (соғыс бюджетін халық есебінен толтыру) бізге қымбатшылық пен валюталық құбылмалылық түрінде жетеді. 2026 жыл Қазақстан үшін "белбеуді буынатын" және ішкі өндірісті барынша қолдайтын жыл болмақ.
